یادداشت تحلیلی پیرامون استفاده از متخصصان یا کلان ایده برای نحوه مواجهه با مسائل (مشکلات و معضلات) کشور

باسمه تعالی

 برنامه داشتن، استفاده از متخصصان، یا کلان ایده برای نحوه مواجهه با مسائل (مشکلات و معضلات) کشور

🔸 در ایام انتخابات ریاست جمهوری دوگانی به صورت برجسته و صریح در بیان دو کاندیدای اصلیِ مورد توجه جریان‌های مردمی مطرح می‌شد که عبارت بودند از رجوع به متخصصان برای حل بحران‌ها و تأکید بر برنامه‌های از قبل آماده برای جهش. آنچه در این میان بیش از هر چیز جلب توجه می‌کرد خام اندیشی نسبت به تخصص و حوزه‌های تخصصی و درک غیر دقیق از علم و خام دستی در تهیه پیشنهادهای کارشناسی (برنامه) بدون تبیین ایده محوری و نسبت آنها با جهت گیری‌های فرابخشی بود.

🔹 در نگاه اول که کمتر مورد مداقه قرار گرفته گویا تصور شده است بی نسبت با نظام ارزشی و هنجارهای اجتماعی و روابط قدرت و مناسبات خاص و غیر مشهود سیاسی و تحدید و تقویت گروه‌های ذی‌نفع و ارجحیت نفع عمومی و خیر جمعی، پاسخ‌های معتبر علمی مطلقا صحیح یا غلطی وجود دارد که صرفا با مراجعه به کارشناسان و متخصصان، قابل تجویز و انجام است. این تلقی، علم را فارغ از موضوع آن کاشف واقعیت تصور می‌کند که با دستیابی به آن توسط متخصصان، در قالب گزاره‌های قطعی جهانشمول، در هر جا و هر زمان قابل تجویز است و نهایتا می‌بایست برای سیاست گذاری و مداخله صرفا مسائل زمینه‌ای متنوع جوامع مورد توجه و تحلیل قرار گیرد. در سطحی دیگر در فقدان یک ایده محوری که می‌تواند نظام کارشناسی را انتظام بخشی کرده و همچون روحی اجزاء پیکره دولت را در مسیری واحد هم راستا و راهبری کند امکان برگزیدن جمعی یکپارچه از متخصصان و بهره گیری از نظرات کارشناسی متعارض در عمل وجود نداشته و دولت را دچار چندپارگی حتی در بخش‌های مختلف یک حوزه واحد همچون اقتصاد، فرهنگ یا… می‌کند.

🔹 در طرف دیگر بدون ارائه صورت بندی مشخص از مسائل پیچیده کشور، تبیین جهت گیری یا رویکرد مواجهه و در غیاب تصویر جامع از کلان ایده هر حوزه با تأکید افراطی بر یک دهه کار کارشناسی مفصل و تهیه برنامه، در ایام تبلیغات انتخاباتی به ارائه طرح‌ها و برنامه‌های جزئی و موردی برای مواجهه با چالش‌های عمیق و مسائل مزمن در سطح ملی پرداخته می‌شد.
این در حالی است که آسیب شناسی چند وجهی و شناخت دقیق بحران‌های ملی و ریشه ها، زمینه‌ها و ابعاد آن و داشتن یک صورت بندی اجمالی از مسائل کشور در حوزه‌های مختلف از سیاست داخلی تا سیاست خارجی و از فرهنگ تا اقتصاد و نسبت آن با اهداف و آرمان‌های نظام سیاسی و عوامل تأثیرگذار و شناخت اضلاع قدرت و واقعیت صحنه سیاست در ایران، گام نخست ورود به عرصه واقعی اداره کشور است. تعیین رویکرد یا نحوه مواجهه با مسائل (جهت گیری) گام بعدی است. هر چند که پیش از این نظام ارزشی یا چارچوب فکری و ارزش محوری به این دو گام نخست جهت داده است و یکی از مهمترین مؤلفه های شکلی دهی به فهم از پدیده‌های اجتماعی است که نبایست بخاطر مصرّح نبودن آن مورد غفلت قرار گیرد یا انکار شود.
در گام سوم متکی بر مسیر طی شده و در تعامل نزدیک با اجرا و عاملیت‌ها و توان نظام اداری و سازمان های مجری و یادگیری پویای حین عملِ کارشناسان و خبرگان (نه لزوما متخصصان و فارغ التحصیلان مرتبط) می‌بایست کلان ایده‌های هر حوزه در یک فرایند مستمر به نحو اثربخشی ایجاد، اصلاح و تکمیل شود. این روند تدریجی طراحی و اجرا و اصلاح برنامه‌های کارشناسی که بعضا ایده‌های هر حوزه را هم دست خوش تغییراتی می‌کند، هیچ گاه از طریق یک برنامه آماده از قبل ممکن و مطلوب نیست. این نحوه مواجهه با مسائل حوزه عمومی و درک تغییر مستمر مسائل و روند شکل گیری راه‌حل های کارآمد در مقیاس منطقه‌ای و محلی نیز قابل توضیح است و به سطح کلان ملی محدود نمی شود.

🔸 تأکید بر بهره مندی از ظرفیت متخصصان و توسعه تکنیک‌های حکمرانی و تکیه بر تیم‌ها و راه‌حل های کارشناسی، بدون طی مقدمات ضروری و بی توجه به سیاست و حقوق اساسی در جامعه ایران، بیش از هر چیز نشان از فاصله داشتن از واقعیات اداره کشور، انتظارات جامعه برای تحول در نحوه اداره و نداشتن جمع بندی نظری و فقر ایده برای حل معضلات اساسی است. آن چیزی که امروز به وضوح گریبانگیر رئیس جمهور در تشکیل دولت چهاردهم نیز شده است.

#تخصص_گرایی
#برنامه_محوری

#انتخابات_چهاردهم

🌱به کانال 🇮🇷 جمعیت تحول و کارآمدی🇮🇷 بپیوندید

zil.ink/tahavoliran
eitaa.com/tahavoliran